تبلیغات
دانش آموختگان تكنولوژی جراحی بوشهر - آشنایی با اتاق عمل و تجهیزات آن (بخش اول)

آشنایی با اتاق عمل و تجهیزات آن (بخش اول)

جمعه 5 مهر 1392 11:48 ق.ظنویسنده : محمد جواد بردستانی

 
آشنایی با اتاق عمل
پیشرفت روزافزون دانش پزشكی همراه با رشد فزاینده دست آوردهای تكنولوژی پزشكی، امروزه ، افق های جدیدی را در عرصه درمان و مداوای بیماران گشوده است. از سوی دیگر جراحی به عنوان یكی از اساسی ترین شیوههای درمان همه روزه ، سهم بیشتری را در بهبود و بازیافت سلامت بیماران ایفا می كند. اتاق عمل یكی از حساس ترین قسمت های بیمارستان است چرا كه به علت اعمال وتجهیزات ویژه ای كه درآن وجود دارد كوچكترین سهل انگاری درآنجا می تواند عامل مرگ فرد یا افرادی شود. از این رو از اولین لحظه طراحی این اتاق توسط مهندسان تا لحظه لحظه تمامی عمل های جراحی، اعمال ویژه ای جهت حفاظت جان انسان ها صورت می گیرد.
لباس سبز یا آبی پرسنل اتاق عمل 
نگاه كردن به رنگ آبی یا سبز می تواند دید پزشك از اشیای قرمز از جمله احشای خونآلود را تقویت كند. مغز رنگها را نسبت به یكدیگر تفسیر میكند. اگر جراح به چیزی خیره شود كه به رنگ قرمز یا صورتی باشد، حساسیتش را نسبت به آن ها از دست میدهد. در واقع پیامهای مربوط به رنگ قرمز در مغز محو میشود كه میتواند باعث شود پزشك تفاوتهای ظریف رنگاجزای بدن را به درستی نبیند. نگاه كردن گاه به گاه به چیزی سبزرنگ میتواند چشمها را به تغییرات در رنگ قرمز حساستر كند.

چنین تمركز شدید و مداومی بر روی رنگهای قرمز ممكن است باعث توهمات بینایی سبز رنگ روی سطوح سفیدرنگ شود كه حواس جراح را پرت میكند. این شبحهای سبزرنگ در صورتی كه نگاه جراح از بافتهای قرمز بدن به چیزی سفید رنگ مانند پارچههای تخت یا لباس سفید متخصص بیهوشی بیفتد، ممكن است ظاهر شوند. 
یك شبح سبز رنگ از احشای قرمز بیمار ممكن است روی پسزمینه سفید ظاهر شود. جراح به هر جا كه نگاه كند، این تصویر پریشانكننده مانند نقاط نورانی شناوری كه پس از فلاش زدن دوربین جلوی چشمان شما ظاهر میشود، دید او را دنبال میكند. این پدیده به این علت رخ میدهد كه نور سفید حاوی همه رنگهای رنگینكمان از جمله سبز و قرمز است، اما از آنجا كه دید جراح حساسیتش را به رنگ قرمز از دست داده است، مغز پیامهای دریافتی را به رنگ سبز تفسیر میكند.

مركز استریل (CSR)
استریل كردن ست ها و لوازم جراحی بی شك از اهمیت بسزائی بر خوردار است. استریل كردن به معنی از بین بردن تمام موجودات زنده است. لازمه اجتناب نا پذیر انجام اعمال جراحی شرایطی كاملا استریل است . در آموزش تكنیك های آسپتیك تاكید میشود ؛ لوازم استریل است یا خیر، استریلیزاسیون امری مطلق است یعنی وسیله ای تقریبا استریل در حیطه استریلیزاسیون مفهومی ندارد. CSR در بیمارستان را اگر نتوان قلب بیمارستان نامید بی شك می توان آن را به عنوان شاهرگ حیاتی كلیه فعالیت های و خدمات بیمارستان در نظر گرفت. عملكرد نادرست این بخش فعالیت اتاق عمل را ناكام خواهد كرد. CSR یا مركز استریل، مكانی است كه كلیه وسایل مورد لزوم بخش ها و اتاق عمل بیمارستان در آنجا ضدعفونی و استریل می شوند.

خصوصیات فیزیكی مركز استریل
بهترین مكان برای قرارگیری بخش CSR در نزدیكی اتاق عمل است تا در هنگام حمل وسایل برای استریل كردن، مشكلاتی مانند هدر رفتن وقت و انرژی و ایجاد خسارت به دستگاه ها و وسایل پیش نیامده و وسیله مورد نظر به موقع به اتاق عمل تحویل داده شود . 

انبار اقلام كثیف و استریل نشده كاملا از هم مجزا و مشخص باشند. برای اینكار استفاده از تابلو و برچسب الزامی است . 
قسمت تمیز و كثیف بخش استریل باید كاملا از هم مجزا باشند و رفت و آمد به آنها كاملا كنترل شده باشد . 
درب ورودی بخش CSR باید به اندازه ای بزرگ باشد(حدودا 20/2 متر) تا عبور و خروج ترالی و برانكار به راحتی امكان پذیر باشد . 
در ورودی به CSR ، سیاست خط قرمز به منظور حفظ حریم قسمت استریل كاملا مشخص و با نصب تابلو رعایت آن الزامی شود و هشدارهای لازم ارائه شود . 
در ورودی بخش CSR مكانی به عنوان رختكن جهت تعویض كفش و پوشیدن گان در نظر گرفته شود . این مكان نیز باید با توجه به حجم فعالیت CSR ، فضای لازم را در برگیرد و مكان قرارگیری كفش و دمپایی (تمیز / كثیف) در آن تعبیه شود . 
در مركز استریل یك درب جهت ورود و خروج كاركنان در نظر گرفته شود و تردد افراد متفرقه محدود و كاملا كنترل شود. تحویل یا تعویض وسایل نیز از طریق پنجره ای كه به این كار اختصاص یافته است انجام پذیرد . 
قسمت نگهداری وسایل استریل باید از محوطه CSR جدا باشد و این جداسازی باید حتما از درب تحویل وسایل استریل جلوتر باشد . 
سیستم تهویه CSR بسیار اهمیت داشته و باید بتواند به خوبی كار كند . دما در بخش مذكور به دلیل كاركرد دستگاه های اتوكلاو عموما بالا است . بنابراین باید با استفاده از تهویه مناسب بتوان آن را در 27 تا 37 درجه سانتیگراد نگه داشت . 
در صورت نصب اتوكلاوهای گازی نظیر اتیلن اكساید باید سیستم تهویه جداگانه برای این اتوكلاوها در نظر گرفته شود تا از سیستم تهویه مركزی مستقل باشد . 
مكان های شستشو و سینك های اختصاص یافته بدین امر بایستی یكسره باشند . 
در سطح اول وظیفه CSR توسط یك یا دو دستگاه فورا انجام می پذیرد و احتیاجی به اتوكلاو نیست در عین حال می توان یك اتوكلاو 150 لیتری برای آن در نظر گرفت.

دستورالعمل مربوط به مركز استرلیزاسیون
1- تست های اتوكلاو طبق دستورالعمل داخل بسته ها گذاشته شود و پشت نوار تست تاریخ -شیفت-شماره اتوكلاو نوشته شود.

2- بسته ها نباید بیشتر از 6كیلوگرم باشد وهمچنین اندازه (عرض پكها) حداكثر 45 سانتی متر باید باشد.
3- پك ها وبسته های عمل باید به صورت عمودی (ایستاده ) در اتوكلاو قرار داده شود وبه حالت خوابیده نبایستی باشد.
4- پك ها باید محكم بسته شود و در حالتی گذاشته شود كه بین آن ها فضا جهت عبور بخار باشد واتوكلاو خیلی نباید پر شود.
5- اطـراف پـارچـه هـای بستـن وسـائـل بـایـد دوخته شده وسالم باشد.
6- پس از در آوردن پك ها از اتوكلاو باید كاملا خشك باشد و با دست مرطوب پك ها جابه جا نشود.
7- درصورتی كه تست های اتوكلاو پس از استریلیزاسیون تغییر رنگ نداده باشند بایستی از استفاده بسته عمل خودداری كرده و فورا با ثبت شماره اتوكلاو، تاریخ و نوع بسته عمل به مسئول اتـاق عـمل و مسئول كنترل عفونت اطلاع داده شود. 
8- هنگام تحویل ست ها و بسته های عمل كـلـیـه وسـائـل آن بـایـد كـنترل شود. در صورت مـشــاهــده آثــار كـثـیـفــی بــر روی آن هـا پـرسـنـل C.S.Rبایستی آن ها را تمیز كنند.
9- كلیـه وسـائـل داخـل ست ها و بسته های عمل كه از بیرون آورده می شوند. بایستی توسط پرسنل C.S.Rكنترل و بسته بندی شود.
10- دیـش هـا و پـك های عمل توسط افراد غیرمسئول به هیچ وجه نباید بسته شود. 
11- از ورود افــــــراد مـــتـــفــــــرقــــــه بــــــه مـــحـــــل استریلیزاسیون بایستی خودداری شود.
12- هنگام خروج از واحد كلیه پرسنل بایستی كفش و لباس خود را تعویض كنند. 
۱۳- هنگام كار از ماسك ودستكش استفاده شود.

كنترل عفونت در اتاق عمل
در كنترل و پیشگیری از عفونت ناشی از اتاق عمل بر اساس نظام مراقبت عفونت های بیمارستانی توجه سه مورد زیر به عنوان منشاء ایجاد عفونت باید مدنظر باشند:
1- بیمار
2- پرسنل اتاق عمل
3- محیط اتاق عمل

۱) بیمار
در مورد بیمار باید مراقبت های قبل از عمل و آمادگی بیمار مد نظر باشد كه با فرایند های زیر قابل اعمال است:

ارزیابی از نظر وجود عفونت
الف) قبل از عمل جراحی عفونت های سایر قسمت های بدن و دور از محل مشخص و تحت درمان قرار می گیرد و اعمال جراحی الكتیو تا حل مشكل عفونت به تأخیر انداخته می شود.

ب) كنترل قند خون در بیماران مبتلا به دیابت
ج) تشویق به ترك مصرف سیگار 
د) از دادن محصولات خونی لازم برای بیمار دریغ نمی شود.
ه) وضــعــیـــت بــیــمـــار قــبـــل از عـمــل از نـظــر هپاتیتBو HIV مشخص می شود.
و) در صورتی كه بیمار چاق باشد قبل از عمل نسبت به كاهش وزن اقدام می شود.

دوش گرفتن با آنتی سپتیک قبل از عمل جراحی
لازم اسـت بـیـمار شب قبل از عمل، دوش گرفته یا با مواد آنتی سپتیك حمام كند.

چیدن موی محل عمل
الف) موهای محل عمل را مگر اینكه ایجاد مزاحمت برای عمل جراحی كند اصلاح نمی كنند.

ب) در صورت نیاز به اصلاح این كار بلافاصله قبل از عمل و با ماشین ریش تراش انجام می گیرد. 

آماده كردن پوست بیمار در اتاق عمل
الف) قبل از آماده كردن پوست بیمار با مواد آنتی سپتیك به طور كامل محل و اطراف محل برش جراحی را شسته و تمیز می كنند.

ب) ماده آنتی سپتیك مناسب برای آماده كردن پوست استفاده می شود.
ج) این مواد را دایره وار از محل عمل به طرف محیط جهت آماده كردن پوست به كار می برند.
د) حتی الامكان اقامت قبل از عمل بیمار در بیمارستان را به حداقل می رسانند.

درمان پرسنل آلوده یا عفونی
از شركت پرسنل جراحی آلوده یا عفونت یافته تا زمان بهبودی در عمل خودداری می شود.

پیشگیری با آنتی بیوتیک قبل از عمل
الف) دادن آنتی بیوتیك به هیچ عنوان به معنی جایگزینی اقدامات مناسب كنترل عفونت در انجام جراحی نیست.

ب) آنتی بیوتیك را فقط در مواردی به كار می برند كه مشخص شده است از عفونت محل عمل جلوگیری خواهد كرد.
ج) از آنتی بیوتیك های بی خطر(safe) ،ارزان وباكتریسید با طیف وسیع استفاده میشود.
د) اولین دوز آنتی بیوتیك را در شروع جراحی تجویز می كنند.
ه) سطح درمانی آنتی بیوتیك را در سرم و بافت محل عمل تا پایان دوره عمل و چند ساعت بعد از عمل در سطح درمانی نگه می دارند.
و) پروفیلاكسی را برای مدت طولانی بعد از عمل ادامه نمی دهند.
ز) برای عمل سزارین پر خطر آنتی بیوتیك پروفیلاكسی را بلافاصله بعد از كلمپ كردن بند ناف به كار می برند.
م) قبل از جراحی های انتخابی كولوركتال، با استفاده از تنقیه و مسهل، كولون را از نظر مكانیكی آماده می سازند و روز قبل از عمل از مواد ضدمیكروبی خوراكی غیر قابل جذب در دوزهای منقسم استفاده می كنند.
ی) بـرای پـروفیـلاكسـی ضـدمیكـروبـی بـه طـور معمـول از وانكـومـایسیـن استفاده نمیكنند.

۲) پرسنل اتاق عمل
1- شستشوی جراحی دست یا مالش جراحی دست (Surgical handrub) باید قبل از عمـل تـوسـط پـرسنل اتاق عمل اجرا شود .شستشوی جراحی دست در تمام اعمال جراحی تهاجمی و برای تمام پرسنل اتاق عمل شامل پزشكان، متخصصان بیهوشی و پرستاران لازم است.

2- ماسك جراحی استاندارد استفاده شود. در صورت مرطوب شدن و در بین اعمال جراحی باید عوض شود. ماسك را نباید از گردن آویزان كرد یا به جبیب گذاشت و دوباره استفاده كرد. ماسك های با كارائی بالا در موارد احتمال بیماری سل استفاده میشود. 
3- گان و آپرون های ضد آب(پیش بند) از آلودگی بازوها،سینه و لباس پرسنل با خون و سایر مایعات بدن جلوگیری كرده و نیز از انتشار ارگانیسم از پرسنل به بیمارپیشگیری می كند. تمام پرسنل اتاق عمل باید از گان استریل استفاده كنند.
4- شان استریل برای ایجاد سدی بین فیلد جراحی و منبع بالقوه باكتری استفاده میشود.
5- تیم جراحی باید لباس های اتاق عمل شامل بلوز و شلوار پوشیده و روی آن گان بپوشند.
6- كلاه مخصوص اتاق عمل باید استفاده شود.
7- برای پیشگیری از انتشار قطرات آلوده به چشم و بینی از محافظ چشم و صورت استفاده می شود.
8- تعویض كفش انجام می گیرد در صورت احتمال آلودگی با خون یا مایعات بدن چكمه غیر قابل نفوذ آب پوشیده می شود.
9- ناخن ها كوتاه شده و نباید از ناخن مصنوعی استفاده شود و از آویزان كردن جواهرات به دست و انگشتان و ساعد اجتناب كرد.
10- دستكش لاتكس استریل جراحی توسط پرسنل اتاق عمل پوشیده می شود و در صورت آلودگی یا پاره شدن تعویض می شود. پوشیدن دو جفت دستكش احتمال آلودگی دست با خون یا مایعات بدن را كاهش می دهد.
11- در مواردی كه دستكش آلوده شده یا با دست برهنه تماس داشته یا تماس با هر چیز غیر استریل یا سوراخ شدن، نشت داشتن یا پارگی آن را تعویض می كنند.
12- محوطه و محل عمل را مشخص و تا پایان عمل استریل نگه می دارند.
13- مناسب ترین راه تكنیك جراحی را به بهترین روش به اجرا می گذارند. كنترل خونریزی حین عمل و جابجائی آرام بافت محل عمل در كاهش عفونت بعد از عمل مؤثر خواهد بود.
14- در جراحی های پیوند و نیز در جراحی بیماران HBV، HCVو HIV مثبت از دو جفت دستكش استفاده می شود.

۳) كنترل محیط اتاق عمل
حفظ سالم ترین محیط در محل انجام عمل:

a) اتاق اختصاصی برای انجام عمل جراحی و اقدامات تهاجمی یا وسایل و تجهیزات استریل مشخص می شود.
b) ورود پرسنل به اتاق عمل محدود می شود.

موقعیت اتاق عمل
a) اتاق عمل باید از محل اصلی رفت و آمد بیمارستان و كریدور های آن مجزا باشد.
b) امـكــان دسـتــرســی آســان بـه بخـش هـای جراحی و اورژانس داشته باشد.
c) كف اتاق عمل از مواد مقاوم و دیوارهای آن از مـواد قـابـل شـسـتـشـوی غـیـر قـابـل جـذب پوشیده شود.
d) اتاق عمل در ناحیه Aseptic قرار گیرد.

دما و رطوبت اتاق عمل
a) مناسب ترین میزان رطوبت 55-50%
b) مناسب ترین دما یك درجه سردتر از محیط خـــــارج از اتـــــاق عــمــــل اســــت(18- 24 درجــــه سانتیگراد)

تهویه اتاق عمل
a) در اتـاق عـمـل سـیـسـتـم تهویه فشار مثبت برقرار می شود.

b) حداقل 15 بار تعویض هوا در ساعت انجام شده و حداقل 3 بارآن باید هوای تازه باشد.
c) ورود كـل جـریـان هـوا از سـمـت سـقف و خروج آن نزدیك به كف زمین است.
d) تـمـام هـوا بـایـد فـیـلـتـر شـده گردش مجدد داشته و تازه باشد.
e) بــه مـنـظــور پـیـشـگـیــری از عـفــونــت زخـم جــــراحــــی از اشــعـــه مـــاورای بـنـفـــش اسـتـفـــاده نمیشود.
f) بجز در مواقع عبور وسایل، پرسنل، و بیمار، درب های اتاق عمل بسته است.
g) بــرای انـجــام جــراحــی هــای ایـمـپـلـمـنــت، ارتـوپـدی، استفـاده از اتـاق عمل های مجهز به هوای مافوق تمیز مورد رسیدگی و مطالعه قرار دارد.

لوازم اتاق عمل
وسایلی نظیر دستگاه ساكشن و ونتیلاتور باید برای پیشگیری از آلودگی به طور متناسب انتخـاب شـود. وسـایـل به كار رفته باید شمرده شـود، كمتـر مورد دستكاری قرار گیرد و برای استریل كردن به واحد استریل اتاق عمل فرستاده شود.

الـــف) تـمـــام وســایــل اتــاق عـمــل بــر اســاس دستورالعمل باید استریل شود.
ب) فقط در مواقعی كه باید از وسایل مراقبت از بـیـمــار اسـتـفــاده شــود از روش فـلاش بـرای استریل كردن استفاده می شود.

پاک كردن و گندزدائی سطوح محیطی
a) در مــواقـعـی كـه در حـیـن عـمـل جـراحـی، آلودگی قابل رویت سطوح یا تجهیزات با خون یـا سـایـر مـایعـات بـدن ایجـاد شـود قبـل از عمل جراحی بعدی از گندزدائی مناسب برای تمیز كردن محل آلوده استفاده می شود.

b) بعد از آخرین عمل جراحی كف اتاق عمل با ماده گندزدای مناسب تمیز می شود.

دفع زباله های اتاق عمل
a) به علت خطر انتقال بیماری های منتقله از طـریـق خـون زبـالـه هـای اتـاق عمـل بـا كمتـرین دستكاری دفع می شود.

b) مایعات بدن با پوشش حفاظتی مناسب مثل گان، اپرون و محافظ چشم دفع می شود.
c) لوازم نباید قبل از فرستادن به واحد استریل اتاق عمل (TSSU) شسته شوند.
d) گازهای مورد استفاده در كیسه های آلوده درست در محل استفاده قرار داده می شود.
e) بقیه زباله های آلوده طبق امكانات موجود جابجا می شود.

نمونه گیری میكروبیولوژیک
نمونه گیری به صورت رایج از محیط اتاق عـمــل تــوصـیــه نـمــی شــود. فـقــط تحـت عنـوان تـحـقـیقات اپیدمیولوژیك از سطوح محیطی یا هـوای اتـاق عـمـل نـمونه میكروبیولوژیك تهیه میشود.

آسپسی و تكنیک جراحی
الف) در زمان كار گذاشتن وسایل داخل عروقی (كاتترمركزی) یا كاتترهای بیهوشی نخاعی یا اپیدورال یا در زمان توزیع و مصرف داروهای داخل وریدی اصول آسپسی رعایت شود.

ب) وسایل و محلول های استریل را بلافاصله قبل از مصرف روی یكدیگر سوار یا مخلوط نمی كنند.
ج) به بافت ها به آرامی دست می زنند، هموستاز مؤثری بر قرار می كنند، نسوج مرده و جسم خارجی را به حداقل می رسانند و فضای مرده در محل جراحی را از بین می برند.
د) در صورتی كه محل جراحی به شدت آلوده باشد بستن پوست را در مرحله اول به تأخیر می اندازند یا محل انسزیون را باز گذارند تا در مرحله بعدی ترمیم شود. 
ه) اگر درناژ لازم باشد از درن ساكشن بسته(هموواگ) استفاده می شود. درن را در محل انسزیون جداگانه و دور از انسزیون محل عمل جراحی قرار می دهند. هر چه سریعتر درن را خارج می كنند.

مراقبت از انسزیون بعد از عمل جراحی
الف) اگر انسزیون در مرحله اول (زمان جراحی) بسته (بخیه) شده است،بعداز عمل به مدت 24 تا 48 ساعت از پانسمان استریل استفاده می كنند.

ب) قبل و بعد از تعویض پانسمان و در صورت هر گونه تماس با محل جراحی دستها شسته می شود.
ج) اگر نیاز به تعویض پانسمان محل انسزیون باشد از روش استریل استفاده می شود.
د) در رابـطــه بــا مــراقـبـت صحیـح از محـل انسـزیـون عـلائـم عفـونـت زخـم و لـزوم گزارشدهی چنین علایمی ، به بیمار و خانواده وی آموزش داده می شود.

نخ های بخیه
تمام اعمال جراحی با ایجاد زخم عمدی در بافت آغاز می شود . پس از جراحی، بستن مناسب و نگهداری مطلوب ناحیه جراحی، مهمترین فاكتور در ترمیم مناسب بافت ها و موفقیت جراحی است. هدف جراحان نیز به حداقل رساندن اختلالات ظاهری، ترمیم بهتر و در نتیجه دستیابی سریع تر به عملكرد طبیعی در ناحیه جراحی است. آگاهی از نحوه مراقبت از زخم و روند ترمیم بسیار اهمیت دارد . به همین دلیل، داشتن اطلاعاتی در مورد نخ بخیه مناسب یا مواد شبه بخیه ای كه در ترمیم بافت ها به دنبال جراحی به كار می روند یك اصل اساسی در جراحی به شمار می رود. بخیه ها به علت تفاوت در تركیب، پاسخ های التهابی متفاوتی در بافت ها ایجاد می كنند.
محققان نشان داده اند كه هر چه تجمع سلول های التهابی در بافت همبند اطراف نخ بخیه یا به عبارت دیگر واكنش بافتی كمتر باشد، تشكیل بافت پوششی سریع تر و ترمیم زخم بهتر خواهد بود از آنجا كه ممكن است پاسخ التهابی ایجاد شده توسط نخ بخیه موجب تأخیر در ترمیم زخم شود ، بنابراین میزان واكنش بافتی نسبت به جنس نخ بخیه یكی از فاكتورهای بسیار مهم در انتخاب بهترین ماده برای بستن زخم از میان انواع مختلف نخ بخیه به شمار می رود. مطالعات مختلف نشان داده است كه انواع نخ بخیه پاسخ های التهابی متفاوتی در مخاط دهان ایجاد می كنند. همچنین نشان داده شده كه واكنش مخاطی ناشی از آسیب روز اول ورود سوزن به بافت برای تمام نخ ها مشابه است چرا كه اندازه سوزن به كاررفته تقریبا مشابه بوده است. لذا تفاوت بالینی موجود در التهاب مخاطی بین نخ بخیه ها، در این دوره زمانی مربوط به نوع نخ بخیه است. این تفاوت همچنین می تواند به توانایی متفاوت در تجمع دبری ، پلاك میكروبی و جریان یافتن میكروارگانیسم ها به داخل كانال بخیه بستگی داشته باشد لذا داشتن اطلاعاتی در مورد واكنش مخاطی نسبت به انواع نخ بخیه مورداستفاده، ارزشمند است. نخ بخیه باید با حداقل صدمه و پاسخ بافتی ترمیم اولیه در بافت بریده شده را ایجاد كرده و تا حد امكان اسكار ایجاد نكند. مشكل عمده در بافت های دهان كه آن را از سایر مناطق بدن متمایز میسازد، غوطه ور شدن دائمی نخ و مسیر بخیه در بزاق است كه حاوی بسیاری از میكرو ارگانیسم ها است كه می توانند به بافت های زیرین وارد شوند لذا محیط دهان یكی از مناطق خاص بدن است كه هنگام جراحی بایستی آناتومی، فیزیولوژی وخصوصیات ذاتی آلودگی آن مدنظر قرار گیرد. اگر در فرایند ترمیم، بخیه ها خیلی زود برداشته شوند، زخم تحت كشش احتمالا دوباره باز خواهد شد . اگربخیه ها به مدت بسیار طولانی باقی بمانند مسیر عبور نخ بخیه ممكن است به صورت دائمی با بافت پوششی پوشیده شود همچنین در طولانی مدت بخیه ها نقش مفیدی ندارند و آلودگی مخاط زیرین ر ا افزایش می دهند، از این رو برای برداشتن نخ بخیه، زمان های كوتاه تری كه طی آن مقاومت كافی در برابر جدا شدن بافت های بخیه شده فراهم آمده است، پیشنهاد می شود. نخ بخیه سیلك، چند رشته ای و غیرقابل جذب است و به دلیل راحتی استفاده و ارزانی قیمت در گذشته به طورگسترده ای مورد استفاده قرار می گرفت اما با توجه به مطالعات بسیاری كه در این زمینه انجام شده است، طبیعت چند رشته ای آن موجب آلودگی زخم، تجمع باكتری و خرده های مواد غذایی در سطح و در نتیجه التهاب اطراف زخم و تأخیر در ترمیم می شود بنابراین امروزه نخ بخیه مناسبی برای جراحی اندودنتیك محسوب نمی شود و اسـتـفــاده از بـخـیــههــای تــك رشـتــه ای تــوصـیـه میشود. نخ بخیههای چند رشته ای و آنهایی كـه تـعـداد گـره بـیـشـتـری نـیـاز دارنـد، نـسـبـت بـه تكرشتهای ها تمایل بیشتری به جذب مایعات دهان و به دنبال آن میكروارگانیسم ها در طول كـانـال بخیـه بـه سمت بافت همبند دارند. حتی باكتری های غیرمتحرك نیز ازدرون بخیه های چند رشتهای منتقل می شوند. 
نخ های بخیه جراحی ، نخ های تك یا چند فیلامنتی استریل است كه نقش در كنار هم نگه داشتـن بـافـت هـای مجـروح را تا زمان بهبودی آنها به عهده دارند . این نخ های معمولا برای بخیـه زدن بـریدگی یا برش های جراحی مورد استفاده قرار می گیرند یا اینكه به عنوان شریان بند (لگاتور) بدون استفاده از سوزن برای گره زدن انتهای رگ ها یا مجرا های دیگر جهت جلوگیری از خونریزی یا نشت مایعات دیگر مورد استفاده قـرار مـی گیـرند . نخ های بخیه جراحی ممكن است دارای پوششی از چربی-فلوئورو كربن ها و سیلیكن ها باشند . این پوشها برای كاهش خــاصیـت مـویینـه و بهبـود خـواص دیگـر انجـام میشود .نخ های چند فیلامنتی ممكن است به صورت صاف یا بافته شده (قیطان) مورد استفاده قرار بگیرد. نوع قیطانی از نظر كاركرد راحت تر بوده و گره پایدارتری دارد. نخ های بخیه صاف در مقابل از نظر عبور از بافت راحت تر عمل كرده و همچنین راحت از بافت بیرون كشیده می شوند . این نوع نخ ،كشش بافت با خود را ندارد.

نخ های بخیه به دو گروه تقسیم می شوند:
1- نخ های بخیه قابل جذب 
در نــوع قــابــل جــذب اجـزا مـی تـوانـد از هـم متـلاشـی شـود و این از بین رفتن در بافت بدن صورت می گیرد و معمولا بعد از دو تا شش ماه ناپدید می شود.

2- نخ های بخیه غیر قابل جذب 
نــوع غـیــر قــابــل جــذب در مـقــابــل تـخــریــب بیولوژیك مقاوم بوده و به عنوان یك جسم خارجی در محل باقی می ماند تا آنكه از محل دور شده یا آنكه توسط بافت به بیرون فرستاده می شود .برای تولید نخ بخیه ممكن است از الیاف فلزی، الیاف طبیعی (كتان، ابریشم، پنبه )، كولاژن و همچنین الیاف مصنوعی استفاده شود. در این بین نخ های بخیه فلزی قویترین و انواع طبیعی ضعیف ترین هستند.

نخ های تهیه شده از روده حیوانات و كولاژن بازیافته
روده كوچك حیوانات كه اساسا از پروتئین كولاژن تشكیل می شود مورد استفاده نخ بخیـه است. این نوع نخ بخیه كه به ندرت برای بخیه زدن پوست مورد استفاده قرار میگیرد توسط بافت جذب می شود.سرعت جذب به نوع بافت بستگی دارد و تا زمانی كه نخ های بخیه پلی گلوكولیك اسید تولید شد به عنوان تنها نخ بخیه قابل جذب به كار میرفتند.نخ بخیه كولاژن بازیافته شده از طریق ترریسی تعلیق همگن كولاژن خالص تهیه شده اند .كولاژن از تاندون حیوانات گرفته می شود .كاربرد این نوع نخ بخیه كه میتوان آن را به صورت بسیار ظریف تولید كرد مربوط به جرا حی های چشم است.

نخ های بخیه مصنوعی قابل جذب
نخ های بخیه مصنوعی قابل جذب مثل دكسون (Dexon) در سال 1970 از طریق گلیكونیك اسید و سپس كشش آن تهیه شدند . این نوع نخ در مقایسه با نخ های تهیه شده از روده از نظـر خـواص فیـزیكـی، جذب و بیولوژیك بسیار یكنواخت تر و همچنین استحكام گره اولیه آن بالاتر است.

نخ بخیه ابریشمی
این نوع نخ قابل جذب نیست اما از لحاظ كاركرد در نوع خود بهترین است . این نوع نخ، سپس صمغ گیری شده و به رنگ مشكی درآمده و سپس با لایه ای از واكس یا سیكیكن در آورده می شود. این نوع نخ اگر چه غیر قابل جذب است اما بعد از شش ماه باقی ماندن در بدن ثلث استحكام خود را از دست داده و ممكن است در نهایت كاملا جذب شود.

نخ های پنبه ای و كتانی
نخ بخیه پنبه ای از تابیدن الیاف نسبتا بلند تهیه می شود دارای گره ای پایدار بوده و اما ضعیفتر از سایر نخ ها است. نخ بخیه كتانی به مقدار زیاد كاربرد ندارد. از بیشترین كاربردهای آن می توان در جراحی های روده نام برد.

نخ های بخیه پلی استری 
این نوع نخ ها غیر قابل جذب هستند. فیلامنت های پلی اتیلن تر فتالات ، از قویترین نخ های بخیه غیر قابل جذب به شمار می رود و استحكام خود را برای مدت زمان طولانی در بدن حفظ می كند . لذا از این نوع فیلامنت برای تهیه پروستز های لوله ای شكل جهت جـایگـزیـن شـریان به صورت بافته شده به كار می رود. كابرد نخ های پلیاستری در جراحیهای قلب وعروق بسیار متداول است.

نخ های بخیه پلی الفینی
فیلامنت های پلی اتیلن سنگین و همچنین پلی پروپیلن ایزو تاكتیك از سال های اوایل 1960 به عنوان نخ بخیه مورد استفاده قرار گرفته است. این نوع نخ بسیار بی اثر بوده و بر خلاف پلی امید ها تحت تاثیر تخریبی مایعات بافتی قرار نمی گیرد . استحكام گره نخ پلی اتیلنی مشابه نخ ابریشمی است و از نخ پلی پرو پیلنی نرم تر است . نخ های پروپیلنی از نظر استحكام گره ، مشابه نایلون بوده و مقاومت بالایی در مقابل خستگی دارد و در جراحی های قلب و عروق مورد استفاده قرار می گیرد. نخ های بخیه پلیاتیلنی و پلی پروپیلنی در تعمیر پوست و همچنین برش شكم به كار گرفته می شوند.

مؤلف: مهندس سرور بهبهانی ، مهندس محمد كریمی مریدانی
آخرین ویرایش: - -

 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر