دیالیز نوعی درمان است كه برخی از فعالیتهای كلیه طبیعی را انجام می دهد. این درمان زمانی كه كلیه ها قادر به برآوردن نیازهای بدن نباشد مورد نیاز است.فیزیولوژی دیالیز
دیالیز شبیه كلیه های سالم تعادل بدن را حفظ میكند و می تواند مواد زائد، نمك و آب اضافی را به منظور جلوگیری از انباشته شدن آنها در بدن دفع كند و سطح برخی مواد شیمیایی بدن مثل پتاسیم ، سدیم و بی كربنات را در خون ثابت نگه دارد. همچنین به تنظیم فشار خون نیز كمك میكند.

زمان انجام دیالیز
زمانی كه كلیه ها برای مدت طولانی قادر به حذف مواد زاید و مایعات اضافی از بدن نباشد ، باید از دیالیز استفاده كرد. در حقیقت هنگامی كه 10 تا 15 درصد عملكرد كلیه ها باقی مانده باشد ، باید از این روش استفاده شود. در این زمان ممكن است فرد دچار تهوع ، استفراغ ، تورم و احساس خستگی شود. حتی اگر این علائم نیز وجود نداشته باشد ، مواد زاید خون افزایش می یابد كه می تواند برای بدن سمی باشد.
انواع دیالیز و نحوه كار آن ها
دو نوع دیالیز وجود دارد: همودیالیز و دیالیز صفاقی.
در دیالیز صفاقی ، ابتدا خون درون بدن تصفیه می شود. سپس پزشك با عمل جراحی یك لوله پلاستیكی به نام كاتتر را درون شكم جاسازی میكند و یك راه ورودی ایجاد می كند. در طول درمان ، محدوده شكم به آرامی از راه كاتتر با یك مایع دیالیز (دیالیزات) پر میشود. خون در سرخرگها و سیاهرگهایی كه حفره صفاقی را پوشانده اند نگه داشته می شود. مایعات اضافی و مواد زائد خارج از خون به درون دیالیزات كشیده می شوند.

دیالیز و درمان بیماری كلیوی
دیالیز برخی اعمال كلیه سالم را انجام می دهد اما بیماری كلیوی را بهبود نمیبخشد. فرد دارای بیماری كلیوی نیازمند درمان دیالیز برای تمام عمر است مگر آنكه بتواند پیوند كلیه انجام دهد.
اجزای دستگاه دیالیز
برخی اجزای دستگاه دیالیز شامل مخزن آب ، مخزن محلول ضد انعقاد خون ، دستگاه فشارسنج ، بخش تنظیم وزن و … هستند.

مدت زمان انجام دیالیز
معمولا هر جلسه دیالیز همودیالیز 4 ساعت طول می كشد و به صورت سه جلسه در هفته انجام می شود.
مشكلات بیماران دیالیزی
افسردگی شایعترین مورد روانی در بیماران دیالیزی است. افسردگی مهمترین مشكل روانی است كه در صورت عدم شناسایی یا درمان میتواند منجر به خودكشی یا قطع دیالیز شود.
سوء تغذیه یك مسأله نسبتاً رایج در بیمارانی است كه به مدت طولانی دیالیز میشوند و تقریبا ١/٣ بیماران همودیالیزی و دیالیز صفاقی دچار آن هستند. سوء تغذیه میتواند ناشی از دریافت غذای كم و افزایش از دست دادن پروتئین باشد. آثار سوء تغذیه زیاد است و شامل افزایش مرگ و میر و دفعات بستری در بیمارستان ، خستگی و بازتوانی ضعیف است.
افزایش فشار خون به عنوان علت اصلی بستری و مرگ و میر بیماران دیالیزی در نظر گرفته میشود. خطر بیماری قلبی عروقی همراه با افزایش فشار خون شریانی در جمعیت دیالیزی به چشم می خورد.
از عوارض دیگر موجود در بیماران دیالیز میتوان به اختلالات خونی ، اختلالات آندوكرین ، بیماری استخوان و … اشاره كرد.
بخش دیالیز
با توجه به نیاز مبرم نقاط مختلف كشور به بخش دیالیز ، راه اندازی این بخش از اهمیت خاصی برخوردار است. با توجه به نیاز بیماران دیالیزی به بخشهای خدمات آزمایشگاه ، بانك خون ، رادیولوژی ، نفرولوژی ، واحد تغذیه و مددكاری ، لازم است این بخش در بیمارستانی تأسیس شود كه دارای بخشهای مذكور باشد.